Internacia Katolika Unuigxo Esperantista

Emblemo de IKUE


 

 

Vortoj de la Konklavo
La vakanteco de la apostola sidejo kaj la elekto de la Papo okazas laŭ precizaj normoj, heredaĵo de la tradicio kaj vortumitaj, per sinsekvaj apostolaj konstitucioj, fare de la Papoj. La leĝo nuntempe valida estas "Universi Dominici Gregis", promulgita de Johano Paŭlo la 2a  la 22an de februaro 1996 kaj laste reformita de Benedikto la 13a. Jen la ŝlosilaj vortoj kiujn oni devas koni por kompreni la eventojn de la transiro el Papo al lia posteulo.

 

Akcepto: al tiu, kiun oni elektas Papo oni petas la konsenton per la frazo: “Ĉu vi akceptas Vian kanonjuran elekton kiel Supera Pontifiko?”. Kaj post ricevo de la konsento, oni demandas al li: “Kiel vi volas esti nomata?”. Nur tiam la Mastro de la Papaj Liturgiaj Ceremonioj, kiu havas rolon de notario, kaj kun 3 Ceremoniestroj kiel atestantoj, redaktas dokumenton pri la akcepto de la nova Papo kaj pri la nomo de li alprenita.

Amaskomunikiloj: longa kaj detalegaj estas la vatikanaj preskriboj pri la rilatoj kun la informiloj dum periodo de vakanta seĝo. Neniu rajtas foti per iu ajn aparato la Papon dum malsaneco aŭ mortinta, nek surbendigi per iu ajn aparato liajn vortojn por poste reprodukti ilin. La Papon oni povas foti, per rajtigo de la Kamerlingo, nur post lia morto kaj vestita per la papaj vestaĵoj. Neniu aparato por surbendigo aŭ aŭdvida elsendo povas esti portata en la Konklavon.

“Annuntio vobis gaudium magnum": (mi anoncas al vi grandan ĝojon). Ĝi estas la formulo per kiu la unua el la kardinaloj de la ordo de la diakonoj - se ne elektita Papo - anoncas al la fideluloj ariĝintaj en placo sankta Petro la elekton de nova Papo. La kompleta formulo estas: “Annuntio vobis gaudium magnum: habemus Papam (ni havas la Papon). Eminentissimus ac Reverendissimus Dominum (tre eminentan kaj respektegendan sinjoron) [baptonomo], Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalem (la kardinalon de Sankta Roma Eklezio) [familia nomo], qui sibi nomem imposuit  (kiu al si surmetis la nomon) [nomo elektita de la nova Papo].

Dek kvin tagoj: ĝi estas la periodo dum la morto de la Papo dum kiu la kardinaloj-elektantoj devas atendi la neĉeestantojn. Ĉi tiun periodon oni povas plilongigi je pliaj 5 tagoj. La regulo estis modifita en 2013 de Benedikto la 16a, kiu lasis al la decido de la kardinalaro ĉu antaŭigi la komencon de la Konklavo kaze ke oni konstatas, ke ĉiuj kardinaloj-elektantoj estas jam en Romo; aŭ prokrasti ĝin, pro gravaj kazoj. Ĉiuokaze, maksimume 20 tagojn post la komenco de la vakanta Seĝo, la kardinaloj-elektantoj devas eniri la Konklavon.

Dojeno de la Sankta Kolegio: li estas kardinalo kreita ekde plej longa tempo. Li informas la kardinalaron kaj la apostolajn nunciojn pri la morto de la Papo. Li kunvokas kaj gvidas la Konklavon.

Domus Sanctae Marthae (Domo de sankta Marta): ĝi estas la domo en kiu loĝas la kardinaloj dum la Konklavo.

Elekto: la Papo estas elektita de la kardinaloj - maksimume 120 - malpli ol 80-jaraĝaj. La voĉdonoj estas sekretaj kaj por la elekto necesas plejmulto de du trionoj de la voĉoj. Depost la 34a senrezulta voĉdonado, oni devas elekti la Papon inter la 2 nomoj, kiuj ricevis pli altan nombron da voĉoj dum la lasta voĉdono, ĉiam per plejmulto de du trionoj de la voĉoj.

“Eligo in Summum Pontificem (mi elektas kiel Ĉefpontifikon) estas la formulo presita en la supra duono de la voĉdoniloj disdonitaj al la kardinaloj.

“Extra omnes!": (“ĉiuj eksteren!). Ĝi estas la formulo eldirita de la Mastro de la Papaj Liturgiaj Celebroj por ordoni al la nekoncernatoj de la Konklavo forlasi la Sikstan Kapelon.

Fumo, nigra kaj blanka. Post ĉiu baloto, la balotilojn oni bruligas en hejtilo, kies kamensupro staras ekster la Siksta Kapelo, en la spaco inter la baziliko de sankta Petro kaj la domo de la Kapelo. Se la novan Papon oni ne elektis, oni bruligas la slipojn kun malseka pajlo, por ke la fumo eliranta estu nigra, por indiki la malpozitivan rezulton. Se la novan Papon oni elektis, la slipojn oni bruligas kun seka pajlo, por ke la blanka fumo anoncu la okazintan elekton. El tio fontis la itala dirmaniero: "blanka fumado!" / "nigra fumado", por diri ĉu oni havas aŭ ne, novan Papon. Ekde la konklavo de 2005 aldoniĝis plia signalo por anonci la elekton: la sonoriloj de la baziliko de sankta Petro festsonoris samtempe kun la eliro de la blanka fumo; plie, la hejtiloj fariĝis 2; al tiu tradicia aldoniĝis dua, kiu entenas artefaritajn fumilojn, por plibonigi la videblecon de la fumo.

"In pectore" (en la koro). Malnova tradicio estas tiu de la kardinaloj "in pectore", tio estas, en la koro de la Papo. Multaj Papoj nomumis kardinalojn sed sen konigi tuj iliajn nomojn, pro motivoj ligitaj kun diversaj konsideroj: ĉefe, por ke la nomumitoj ne estu en danĝero pro la okazinta kardinaliĝo. Papo Johano la 23a nomumis 3 kardinalojn "en sia koro", sed iliajn nomojn oni neniam konis. 4 kardinalojn "in pectore" kreis  Johano Paŭlo la 2a; la unua en 1979 kaj lia nomo, Ignatius Kung Pin-mei, ĉino, estis publikigita la 28an de junio 1991. Aliajn du li kreis en 1998; temis pri la latva Janis Pujats kaj la ukrajna Marian Jaworski (nomoj publikigitaj la 18an de januaro 2001). Male, restis nekonata la nomo de la kvara kardinalo kreita "in pectore" en 2003.

Ĵuroj: la kardinaloj kaj ĉiuj personoj koncernataj de la Konklavo devas eldiri plurajn ĵurojn por certigi la sekretecon de la operacioj.

Kamerlingo: li estas la plej grava persono dum la vakanteco de la apostola sidejo. Li konstatas la morton de la Papo, prizorgas kaj administras la surterajn bonojn kaj rajtojn de la Sankta Seĝo, prizorgas la sekretecon de la Konklavo.

Kardinaloj: ili estas la elektantoj de la Papo, reprezente de la Popolo de Dio. Ilia maksimuma nombro povas esti 120. Havas voĉdonrajton nur la kardinaloj, kiuj je la tago de la morto de la Papo ankoraŭ ne fariĝis 80-jaraĝaj. Laŭ la tradicio, la kardinalaro estas listigita laŭ tri ordoj: kardinaloj diakonaj, presbiteraj, episkopaj.

Kongregacioj (aŭ kunvenoj) de la kardinaloj: dum la periodo de Vakanta Seĝo ili estas duspecaj: ĝenerala, tio estas, de la tuta kardinalaro, kaj alia aparta, konsistanta el la Kamerlingo kaj de tri kardinaloj, kies nomoj estas lotitaj. La kunvenoj - aldone al la reciproka interkono, al aranĝo de la laboroj por la konklavo - alprenas decidojn pri la kurantaj aferoj de la Eklezio.

Konklavo: vorto uzata por indiki ĉu la lokon kie ariĝas la kardinaloj por elekti la Papon, ĉu la asembleon mem. Ĝi okazas en la teritorio de la Vatikana Urbo, en zonoj kaj domoj fermitaj por eksteruloj. Ĝi finiĝas kiam la Papo konsentas pri sia elekto, aŭ kiam li decidas alimaniere. La nomo devas el la latina "cum clave", t.e. "(fermita) per ŝlosilo". La historia evento, kiu nomigis “konklavo” la elekton de la Papoj datiĝas de 1270, kiam la loĝantoj de la itala urbo Viterbo, tiama papa sidejo, lacaj pro la jaroj pasintaj sen la elekto de la nova Papo, enŝlosis la kardinalojn en la granda salono de la papa palaco kaj forigis la tegmenton, por kondiĉigi ilin baldaŭ elekti la Paspon, kiu estis Gregoro la 10a. Tamen, la unua Papo elektita “cum clave” estis Papo Gelazio la 2a, elektita la 24an de januaro 1118 unuanime fare de la kardinaloj ariĝintaj en la Monaĥejo de sankta Sebastiano sur la roma monteto Palateno, sekreta kaj fermita loko, intence elektita por eviti deeksterajn interferojn.

Novendiales (naŭtago): ili estas la funebraj ritoj propete por la mortinta Papo. Ili daŭras 9 sinsekvajn tagojn.

Omaĝo: tuj post la elekto de la nova Papo, la kardinaloj alproksimiĝas al li por prezenti sian agon de omaĝo kaj de obeo.

Providenco: por la Eklezio, la Papo estas donaco de la dia boneco kaj de la Providenco. Laŭ klara indiko, tuj post la morto de la Papo la fideluloj devas levi “humilajn kaj insistajn preĝojn al la Sinjoro, por ke Li lumigu la animon de la elektantoj”, tiel ke la elekto de la nova Papo ne estos evento izolita disde la Popolo de Dio kaj koncernanta nur la Kolegion de la elektantoj, sed, iusence, agado de la tuta Eklezio.

Ringo (aŭ Sigelilo) de la Fiŝkaptisto: ĝi estas la rimedo, kune kun la Plumba Sigelilo, per kiu la Papo legitimas la apostolajn leterojn kaj aliajn dokumentojn. Oni dispecigas ĝin post la morto de la Papo, por eviti falsadojn. Tiu de Benedikto la 16a estis nur trastrekita.

Sekreto: al ĝi devas devigitaj ĉiuj personoj iel ajn koncernataj de la elekto de la Papo. Dum la tuta tempo necesa por la elekto la kardinaloj povas havi neniun ajn rilaton kun la ekstero.

Siksta Kapelo: ĝi estas la loko kie oni elektas la Papon, kiu estas interne de la vatikana Cibito, dekstre de la Baziliko de sankta Petro. La Kapelo estas famekonata pro la freskoj de Mikelanĝelo.

Simonio: la normoj mencias ankaŭ la eblecon, ke la elekto de la Papo estu objekto de komercado. Kiu fariĝus kulpa pri tio, tiu ricevus ekskomunikon, tamen la elekto de la Papo ne estas nuligita.

Urbi et Orbi (al urbo Romo kaj al la mondo): ĝi estas la beno, kiun la Papo donas el la loĝio de la vatikana Baziliko tuj post la elekto.

"Veni creator" (Venu Kreanto): ĝi estas la kanto levita de la kardinaloj-elektantoj unuvoĉe dum ili iras al la Siksta Kapelo por la okazigo de la voĉdonoj.

“Vere Papa mortuus" (Vere la Papo estas mortinta): ĝi estas la formulo per kiu la Kamerlingo, post trifoja voko al li per lia baptonomo, anoncas lian morton.